Judo loopt als een rode draad door het bestaan van 2Basics heen. Wij geloven dat judo een manier is om letterlijk en figuurlijk een sterker persoon te worden. In de woorden van Jigoro Kano, uitvinder van judo:
“Judo is the way to the most effective use of both physical and spiritual strength. By training you in attacks and defenses it refines your body and your soul and helps you make the spiritual essence of Judo a part of your very being. In this way you are able to perfect yourself and contribute something of value to the world. This is the final goal of Judo discipline.”
Iemand die daar over mee kan praten is Esther, oud judoka en al een aantal jaar werkzaam bij 2Basics. Ze zet zich in voor IJF Judo in Schools en helpt daarmee wereldwijd judobonden met het uitrollen van schooljudo. Haar mindset bracht haar vanuit Nederland naar Georgië, om uiteindelijk in Rio haar droom waar te kunnen maken op de Olympische Spelen. Lees hieronder het artikel van Omroep Gelderland over haar bijzondere reis:
GESCHREVEN DOOR
Richard van der Made
ZUTPHEN – Esther Stam groeide op in Gelderland, waar haar ouders nog altijd wonen. In Zutphen legde ze de basis voor fraaie judosuccessen wereldwijd. Een bijzondere reis die leidde naar het onbekende Georgië en de Spelen van Rio. Hoe kijkt ze terug en wat houdt haar nu bezig?
Bij Stichting Judo Zutphen raakt Stam als 6-jarig meisje in aanraking met de voor haar nog altijd fascinerende sport. “Daar mocht ik dan eindelijk op judo”, begint ze haar verhaal. “Na een proeflesje was ik helemaal verkocht. Dat stoeien vond ik fantastisch, al die worpen en technieken die bestaan. Er zijn wel honderd manieren om iemand te verslaan. Dat wilde ik allemaal leren. Ik ben echt verliefd geworden op het spelletje. Alles zit erin voor mij.”
Krachtsexplosie
“Fysiek moet je echt alles geven”, vervolgt ze haar lofzang op de van oorsprong Japanse zelfverdedigingskunst. “In een judogevecht span je elke vezel in je lichaam maximaal aan om tot een krachtsexplosie te komen. Tegelijkertijd moet je tactisch heel goed nadenken hoe je je krachten inzet en is het continu opletten wat je tegenstander doet. Het is één tegen één dus je kunt je achter niemand verschuilen. Even niet opletten en het is klaar. Steeds moet je alert zijn. De druk, zeker in de top, is altijd hoog.”
Het willen winnen zat er al vroeg in bij Stam. “Maar op zich kon ik er ook nog wel redelijk mee omgaan als ik verloor. In sport verlies je tenslotte ook meer dan je wint. Dat extreem competitieve heb ik nooit zo gehad. Voor mij is het ook belangrijk dat als er een spelletje wordt gespeeld, iedereen het naar zijn zin heeft.”
Respect
Judo heeft de inmiddels 33-jarige Stam veel gebracht. In bijna vijftien topsportjaren is ze een krachtige vrouw geworden, die zichzelf haarfijn leerde kennen. “Judo is letterlijk vallen en opstaan, net als in het gewone leven. Mentaal ben ik ontzettend sterk geworden. Ik heb doorzettingsvermogen ontwikkeld en zelfvertrouwen. Zonder judo was dat allemaal veel minder geweest. Daarnaast leer je respect te hebben voor anderen. Niet voor niets schud je na een partij altijd handen en sluit je af met een buiging.”
“Daar lag ineens mijn kans om toch nog naar Rio te kunnen.”
Stam: “In de sport zitten veel sociale waarden met duidelijke regels. De kern is om elkaar en de eigen geest sterker te maken.” Ze haalt er een uitspraak van Jigoro Kano bij, de oprichter van het judo. “Hij was een pedagoog en zei: ‘Het is niet belangrijker om beter te zijn dan een ander, maar om beter te zijn dan gisteren.’ Veel basiswaarden in de maatschappij zijn verweven met de judosport. Dat spreekt me enorm aan.”
Lief meisje
Trainer Mirjam van ’t Hul uit Zutphen bracht haar de fijne kneepjes bij. “Een pittige coach, heel fanatiek”, herinnert Stam zich. “Ik had dat ook wel nodig toen, want ik was vooral een lief meisje. Samen vonden wij uit hoe het circuit werkte en klommen we op tot de internationale scene. Dat was een hele bijzondere tijd voor ons.”
“Je mag die eerste jaren inderdaad wel een beetje pionieren noemen. We bouwden samen één grote internationale reis op. waren toch vaak de kleine club uit het oosten die opbokste tegen de grote uit het westen”, weet Stam. Bijna 20 jaar lang bleef ze de Gelderse vereniging trouw. “Naast het judo had ik in Zutphen niet zo veel. Voor mijn gevoel liep ik een beetje vast.” Ze verhuisde naar Haarlem.
Nederlandse concurrentie
Het vertrek uit Gelderland was het begin van een verrassende en gewaagde sprong in het onbekende. Stam had al veel gewonnen, maar koesterde nog één droom. Schitteren op de Olympische Spelen. In haar klasse tot 70 kilogram was Kim Polling de beste, waardoor de Nederlandse route simpelweg kansloos was. “Ik twijfelde of ik nog door wilde gaan, er was veel concurrentie. Bij Kenamju in Haarlem kwam ik in aanraking met een aantal Georgiërs. Daar lag ineens mijn kans om toch nog naar Rio te kunnen.”
In 2014 besluit ze de Georgische nationaliteit aan te nemen. Als enige vrouw vindt Stam zichzelf terug in een stoer mannenteam. Ze wint onder meer zilver op het EK in Kazan. “Engels werd er in het team niet gesproken. Makkelijk was het niet. Maar ik ben trots dat ik de uitdaging ben aangegaan. De Spelen heb ik gehaald en dat was fantastisch. Het is mijn laatste kunstje geworden, want in die jaren had ik ook al veel last van blessures.”
“Georgië is één groot avontuur geworden. De mensen daar zijn super gastvrij”, vertelt Stam enthousiast. “De cultuur is compleet anders dan bij ons. Wij plannen alles helemaal kapot. Daar leven ze met de dag en maken ze zich niet zo druk. Voor mij leverde dat wel eens flinke frustraties op. Het was zo wennen.”
“Soms stond het huilen me ook wel nader dan het lachen.”
Gedropt in Azerbeidzjan
Stam spreekt van ‘absurdistisch’ als haar gedachten teruggaan naar het gekke Georgië. Aan de momenten dat ze volledig op zichzelf was aangewezen. Momenten die tot bizarre taferelen hebben geleid in haar tijd in Georgië.
“Ik ben wel eens midden in de nacht in een appartement in een woonwijk gedropt, in de voorbereiding op een toernooi in Azerbeidzjan. Daar moest ik dan slapen. Kon ik de bus nemen naar Bakoe, maar wanneer die ging bleef tot het laatste moment onduidelijk. Bij welke club je moest trainen kon je ook zelf uitzoeken. Dan was ik soms uren aan het lopen om dat allemaal te vinden. Na veel vragen vond ik altijd mijn weg, maar makkelijk was het niet.”
Dankbaar
“Soms stond het huilen me ook wel nader dan het lachen”, weet Stam. “Ik moest natuurlijk veel zelf betalen en een hotel kostte al gauw 200 dollar per nacht. Dat was gewoon te duur. Dan reed ik de halve nacht rond op zoek naar een bed. Andere teams hadden dat beter voor elkaar. Ik heb de gekste dingen beleefd, maar ben heel blij dat ik die beslissing toen genomen heb. Georgië heeft mij ook heel veel gegeven, zij hebben mij letterlijk de kans gegeven om de Olympische Spelen te halen. Daar ben ik heel dankbaar voor.”
In vergelijking met de roerige jaren in Azië is haar Hollandse leven weer een stukje overzichtelijker. Stam werkt tegenwoordig bij 2Basics als creative producer en zet zich in voor maatschappelijk marketingbureau 2Basics. Voormalig topjudoka Ruben Houkes is er de oprichter van.
“We dragen graag bij aan een betere maatschappij zoals het wereldwijd opzetten van ‘Judo in Schools.’ Een opdracht die is voortgevloeid uit het Nederlandse Schooljudo“, vertelt Stam over haar dagelijkse werk.
“We proberen de judowaarden naar de kinderen te brengen, een fundament van respect en samenwerken creëren. We doen nu natuurlijk veel online en dat is door corona wel een uitdaging. Maar met hulp van de Internationale Judo Federatie doen er inmiddels zo’n vijftig landen mee aan dit project. Op deze manier kan ik mijn passie voor de sport combineren met mijn opleiding”, gaat de voormalig topjudoka verder.
Jongeren ondersteunen
Aan een terugkeer op de judomat als trainer denkt ze voorlopig niet. “Voor een groep staan om trainingen te geven, heb ik nooit zo leuk gevonden”, lacht Stam. “Misschien wel het ondersteunen van jongeren op een individuele manier. Ik heb zelf veel obstakels gekend om uiteindelijk beter te worden. Die ervaring en kennis zou ik kunnen overbrengen.”
Valkuil
Esther Stam erkent dat het leven na het judo soms nog wel een zoektocht is. “Ik vind soms ook te veel dingen leuk en dat is soms een valkuil hoewel het zeker ook een kracht kan zijn. Ik ben snel enthousiast. Als je online marketeer bent, zijn er honderden mogelijkheden. Maar wat ben je dan precies? Dat maakt het soms lastig om iets te vinden wat dan echt bij je past.”
> Lees hier meer over het project IJF Judo in Schools
